Luisteren, is dat nou echt zo moeilijk?

Ik vind dat ik best goed kan luisteren. Waarom ik dat vind? Misschien wel omdat ik altijd de woorden weet terug te halen die iemand spreekt. Of misschien wel omdat ik gesprekken kan samenvatten tot een kern. Of misschien omdat mensen dat inmiddels vaak tegen mij hebben gezegd.

Maar ik vind luisteren niet altijd gemakkelijk. Integendeel, vaak is het erg moeilijk. Ik heb gemerkt dat luisteren mij moeilijk afgaat als mensen spreken in taalpatronen. In NLP zijn er een aantal gedefinieerd. Hieronder ter lering & ter vermaak een overzicht.

Taalpatronen Vervormingen

1. Gedachtelezen (mindreading)

Aangeven dat je weet wat iemand denkt of voelt zonder aan te geven hoe je dat weet.

"Ik weet dat je je afvraagt ..."

2. Eeuwige waarheid (lost performative)

Waardeoordelen uitspreken waarbij degene die oordeelt, is weggelaten.

"En het is goed om je af te vragen ..."

3. Oorzaak & gevolg (cause & effect)

Impliceert dat het ene tot het andere leidt. Het ene is het gevolg van het andere.

a) B is het gevolg van A.

b) Als ... dan ...

c) Als je ... dan je ...

"Omdat ..."

4. Complexe equivalentie (complex equivalence)

Waarbij twee zaken met elkaar vergeleken worden, gelijkwaardig zijn of hetzelfde betekenen.

"Dat betekent ..."

5. Vooronderstellingen (presuppositions)

Wat moet waar zijn door dit te zeggen of te geloven?

"Je leert heel veel zaken ..."

Taalpatronen Generalisaties

6. Alles of niets uitspraken (universal quantifiers)

Woorden met universele generalisaties zonder de referentie ervan te benoemen.

"En alles, echt alles ..."

7. Modale operatoren (modal operators)

Woorden die mogelijkheid of noodzakelijkheid impliceren en die de regels in ons leven vormen.

"Dat kun je leren ..."

Taalpatronen Weglatingen

8. Nominalisaties (nominalizations)

Werkwoorden die bevroren zijn als zelfstandig naamwoord. Een proces wordt vastgezet wat meteen betekent dat er weinig of geen keuze meer mogelijk is.

"Dit levert je nieuwe inzichten en begrip op."

9. Ongespecificeerde werkwoorden (unspecified verbs)

Werkwoorden die niet specifiek aangeven hoe er concreet wordt gehandeld of gewerkt.

"En dat kun je…"

10. Tag question (Vast gezegde/leus)

Een vraag die volgt op een bewering en bedoeld is om weerstand weg te nemen.

"Nietwaar?"

"Toch?"

11. Uitspraken zonder referentie (lack of referential index)

Een uitspraak die niet in verband staat met de ervaring van de luisteraar door de bron van de uitspraak weg te halen. Het zelfstandig naamwoord of het onderwerp waarover gepraat wordt, is niet gespecificeerd.

"Men kan dat, weet je ..."

"Dat is gemakkelijk te leren."

12. Halve vergelijkingen (comperative deletions)

Waarbij een vergelijking wordt gemaakt zonder het andere deel van de vergelijking te noemen.

"En het is min of meer het juiste."

13. Afstemmen op de huidige ervaring (pace current experience)

Waarbij de ervaring van de gesprekspartner (meetbaar en extern) wordt omschreven waartegen geen verzet mogelijk is.

Je zit hier en luistert naar mijn stem …"

14. Double binds (twee betekenissen / tweeërlei uitleg mogelijk)

Een uitspraak waarin een dubbele boodschap verstopt zit.

"En dat betekent dat je onbewuste hier ook aanwezig is en kan horen wat ik zeg. Aangezien dat het geval is, leer je hier waarschijnlijk van en weet je onbewust al meer dan je denkt dat je weet en het is niet goed dat ik hem vertel, leer dit of leer dat, laat hem maar op zijn eigen manier, in de volgorde die hij verkiest, leren."

15. Conversatie hypothese (conversational postulate)

Dit patroon heeft de vorm van een vraag waarop een "ja" of een "nee" antwoord mogelijk is. Als ik iemand iets wil laten doen, wat dient dan nog meer aanwezig of waar te zijn waardoor die persoon datgene doet, zonder zich daarvan bewust te zijn. Het geeft je de mogelijkheid om ja of nee te zeggen en voorkomt een autoritaire houding. Dit patroon wordt ook wel "opdracht in vragende vorm" genoemd (zie intonatie patronen).

"Voel je dit als iets dat je begrijpt?"

"Wil je me vertellen wat er aan de hand is?

16. Verlengde citaten (Extended quotes)

Aaneenkoppeling van citaten waarin uitspraken van anderen opgenomen zijn en waardoor het onduidelijk wordt wie precies wat zei.

"Vorige week was ik bij Robert die me over zijn opleiding in 1983 in Utrecht vertelde, toen hij met iemand sprak die zei dat hij het moeilijk vond maar bij hem wel steun vond en zei ..."

17. Selectieve overtreding van restrictie (selectional restriction violence)

Een onmogelijkheid als stellige mogelijkheid uitspreken. Bijvoorbeeld door gevoelens toe te kennen aan voorwerpen terwijl alleen mensen en dieren gevoelens kunnen hebben.

'Een stoel kan gevoel hebben ..."

"Onthoud dat de muren oren hebben."

18. Dubbelzinnigheden (ambiguities)

A) Klank (fonologisch)

Waar twee woorden met verschillende betekenissen hetzelfde klinken.

moed en moet, ijs en eis, houd en hout, leiden en lijden, licht en ligt, etc.

B) Syntactisch

Waar de betekenis (syntactische functie) van een woord niet direct bepaald kan worden uit de context.

"Op dit landgoed waren veel graven."

C) Bereik (scope)

Wanneer door de taalkundige context niet kan worden bepaald hoe een gedeelte van een zin slaat op een ander gedeelte van de zin.

"Sprekend tot jou als kind ..."

"De oude mannen en vrouwen ..."

"De storende geluiden en gedachten ..."

"Het gewicht van je handen en voeten ..."

D) Interpunctie (punctuation)

Dubbelzinnig gebruik van interpunctie, pauzes op ongebruikelijke plaatsen en incomplete zinnen.

"Denk je dat de bui voorbij … trekt … hij bij je in?"

"Ik vind het fijn hoor al die mooie betogen"

19. Bruikbaar maken (utilization)

Gebruik alles wat er gebeurt of wat er gezegd wordt, maak het bruikbaar binnen de context waarin je werkt.

Een klant zegt: "Ik geloof dat ik blijf twijfelen aan mezelf."

Jij zegt: "Het is goed om te geloven, zolang je nog gelooft dat je je doel zult bereiken, dan gebeurt dat ook."

Je ziet, er zijn veel taalpatronen te ontdekken in een gesprek. Pas wel op als je goed gaat lusiteren dat je de inhoud van het gesproken woord niet verliest als je teveel let op het herkennen van de patronen :).

Veel plezier!

Opvallende berichten
Recente Artikelen
Archief
Zoeken op tags
Volg Karen
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • LinkedIn Classic